NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:
Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:
[1] Về thủ tục tố tụng: Đơn kháng cáo của các đương sự nộp trong thời hạn luật định, hợp lệ nên được chấp nhận xem xét theo thủ tục phúc thẩm.
[2]. Xét thấy việc giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm có một số vi phạm thủ tục tố tụng, cụ thể:
– Bỏ sót người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan: Quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn ông Phạm Hồng Long cung cấp cho Tòa án Quyết định cấp đất làm nhà ở cho hộ gia đình số 81/QĐ –UB ngày 29/6/1988 của UBND thị trấn Kỳ Anh cấp đất cho ông Phạm Trọng Tuệ (bố đẻ ông Long), diện tích đất 200m2 tại khu vực Cồn Cồ, vị trí đất được cấp trùng với khuôn viên đất đang tranh chấp. Ông Tuệ có vợ là bà Đào Thị Thập (chết năm 2018) và có 6 người con: ông Phạm Hồng Sơn (chết khi còn nhỏ),bà Phạm Thị Hà, ông Phạm Hồng Long, ông Phạm Văn Trọng, ông Phạm Minh Tâm, ông Phạm Trọng Toàn. Mặc dù, ngày 16/9/2024 ông Phạm Trọng Tuệ có đơn trình bày ý kiến cho rằng thửa đất trên ông làm đơn xin đất cho vợ chồng ông Phạm Hồng Long ra ở riêng. Nhưng theo Quyết định cấp đất phản ánh đứng tên ông Phạm Trọng Tuệ, đây là tài sản chung của ông Tuệ và bà Thập. Bà Thập chết vào năm 2018, quyền thừa kế kỷ phần của bà Thập trong thửa đất cấp cho hộ gia đình ông Tuệ thuộc về hàng thừa kế thứ nhất là ông Tuệ và các con ông Tuệ, bà Thập. Nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không đưa ông Phạm Trọng Tuệ, bà Phạm Thị Hà, ông Phạm Văn Trọng; ông Phạm Minh Tâm; ông Phạm Trọng Toàn vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, vi phạm quy định tại Điều 73 Bộ luật tố tụng dân sự.
– Giải quyết vụ án vượt quá phạm vi thẩm quyền luật định: Thửa đất số125 tờ bản đồ số42 bản đồ địa chính, địa chỉ tại tổ dân phố3, phường Hưng Trí, thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh có diện tích là 538,4mnhưng trong đó chỉ có 243m2xẩy ra tranh chấp (tính theo diện tích tranh chấp đo được trên thực địa, mặc dù trong các bản khai và tại phiên tòa sơ thẩm bà Hiệp trình bày là 203m2), còn lại 295,4m2không có tranh chấp. Theo quy định tại khoản 9 Điều 26 Bộ luật tố tụng dân sự, Tòa án chỉ có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai. Còn đối với diện tích đất không có tranh chấp, theo quy định tại Điều 105 Luật đất đai 2013 (có hiệu lực tại thời điểm giải quyết vụ án ở cấp sơ thẩm) thì thẩm quyền công nhận quyền sử dụng đất(hay nói cách khác là thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) thuộc về Ủy ban nhân dân các cấp. Bản án sơ thẩm quyết định công nhận quyền sử dụng đất đối với cả diện tích đất không có tranh chấp là vượt quá phạm vi thẩm quyền luật định.
– Ngoài ra, bà Hiệp tranh chấp đất đai bằng việc viết đơn yêu cầu các cơ quan chức năng công nhận quyền sử dụng đất cho mình, không có hành vi cản trở ông Long –bà Vân sử dụng đất trên thực địa. Trường hợp công dân có căn cứ để cho rằng quyền và lợi của mình bị xâm phạm thì có quyền tranh chấp bằng việc làm đơn khiếu nại hoặc đơn khởi kiện để bảo vệ quyền lợi của mình, còn cơ quan nhà nước có trách nhiệm giải quyết các tranh chấp đó. Nếu thấy công dân không có quyền khiếu nại hoặc không có quyền khởi kiện(do công dân không có căn cứ để cho rằng quyền và lợi của mình bị xâm phạm) thì cơ quan nhà nước ra thông báo trả lại đơn khiếu nại hoặc trả lại đơn khởi kiện. Vì vậy bản án sơ thẩm thụ lý và giải quyết yêu cầu buộc bà Hiệp “chấm dứt hành vi tranh chấp” đất đai với vợ chồng ông Long – bà Vân là không phù hợp.
Các vi phạm thủ tục tố tụng nêu trên là nghiêm trọng, làm ảnh hưởng đến quyền, nghĩa vụ của các đương sự mà không thể khắc phục được tại cấp phúc thẩm, do đó cần phải hủy án sơ thẩm giao hồ sơ vụ án cho cấp sơ thẩm giải quyết lại.
[3]. Bản án sơ thẩm bị hủy để giải quyết lại nên các đương sự không phải chịu án phí phúc thẩm.
[Nguồn: Bản án số 22/2025/DS-PT ngày 09/4/2025 của TÒA ÁN NHÂN TỈNH HÀ TĨNH]
Xem file đính kèm toàn văn Bản án số: 22/2025/DS-PT
…………………
